Category Archives: Sztuka

Dwa wyobrażenia matki Boskiej

Dwa wyobrażenia Matki Boskiej z małym Jezusem. Porównując je, możemy poprzez ich formę rozpoznać bez większego trudu przemianę w stosunku człowieka do Boga i świata, jaka nastąpiła w okresie od epoki średniowiecza do odrodzenia. Wizerunek Madonny z II połowy XIII wieku: jest ona tu ukazana na tronie i na złotym tle wyobrażającym niebo; majestatyczna, surowa, pełna wdzięku, i całkowicie niedostępna. Tak przecież kościół nakazywał wyobrażać sobie istoty boskie, choć z żywota Jezusa wiemy, że urodził się w stajni, zrodzony przez prostą, ubogą niewiastę. Na obrazach z epoki odrodzenia Madonna z Jezusem przedstawiana jest już trochę inaczej. W głębi nie jawi się już nam złote tło, lecz rozległy krajobraz-fragment świata, którego piękno człowiek odrodzenia mógł teraz podziwiać do woli. Na przykład na obrazie Rafaela Santi, Madonna z Jezusem i świętym Janem przedstawiona jest tak, jakby chodziło o zwykły spacer. Cechy charakterystyczne dzieł sztuki, pozwalają rozpoznawać, w jakiej epoce powstały, to jest tak zwany styl epoki. W obrębie stylów epok wyróżniamy jeszcze style poszczególnych krajów, tak zwane szkoły. Na przykład szkoły włoskie i holenderskie komponowane w tej samej epoce odrodzenia znacznie się różnią miedzy sobą.

Francuscy poeci wyklęci

Francuskich poetów wyklędych można nazwać prekursorami nwych tendencji w sztuce. Nazwę upowszechnił Paul Verlaine. Termin ten podkreślał, że artyści nie byli przyjmowani z entuzjazmem na oficjalnych salonach literackich, szokowali swoją twórcząścią, nie byli zrozumiani przez sobie współczesnych. Wyróżniali się nie tylko sposobem tworzenia, ale też ekstentrycznym stylem życia. Biografia każdego z poetów wyklętych ma kilka wspólnych punktów: uzależnienia od alkoholu i/lub narkotyków, wczesna śmierć, odchodzenia, nawet bardzo dalekie, od norm społecznych (konflikty z prawem, homoseksualny związek Verlaina i Rimbauda), specyficzne podejście do poezji, w prostej linii nawiązujące do cech poetyki romantycznej oraz życie z dala od społeczeństwa. Pierwszym poetą wyklętym był Charles Baudelire – jesgo pierwszy tom poezji „Kwiaty zła” stał się sztandarowym przykładem zmiany podejścia poetów do roli sztuki. Baudelaire pisze w nim o tym co szokujące, brzydkie, mocno zarysowana jest również fascynacja śmiercią. Paul Verlaine był na początku swojej kariery artsyty przykładnym poetą, jednak pod wpływem młodziutkiego Artura Rimbauda zmienił swoje nastawienie do sztuki. Artur Rimbad to najmłodszy z poetów wyklętych, nazywany „nietuzinkowym dzickiem swojej epoki”, w wieku 20 lat osiagnął już wszystko co było jego największym sukcesem. Najbardziej znane tomiki jego autorstwa to „Sezon w piekle” i „Iluminacje”

Perspektywa powietrzna

Drugim wspaniałym i wielkim odkryciem odrodzenia w dziele podporządkowania rozległego świata dwóm wymiarom płótna było spostrzeżenie, że w miarę oddalania się oglądanych przedmiotów od naszych oczu zmienia się ich wyrazistość (czyli ostrość), a także barwa. Opisał je genialny artysta Leonardo da Vinci. O zmianie barwy decyduje błękit powietrza. Szeroki słup powietrza krajobrazu znajduje się daleko nad naszymi głowami i oplata każdy szczegół oglądanego przez nas świata. Im zapełniające ten pejzaż rzeczy są od nas bardziej oddalone, tym warstwa powietrza staje się grubsza i tym bardziej ono te przedmioty zabłękitnia. Łatwo jest zauważyć, że bliski nam las widzimy jako intensywnie zielony, a las odległy, zamykający horyzont-jako błękitnawy. To właśnie zjawisko wykorzystywane przez artystów malujących krajobrazy, nazywamy perspektywą powietrzną. Omawianą perspektywą posługiwali się przede wszystkim niezliczone rzesze malarzy realistów. Dążyli oni do przedstawiania świata zgodnie z jego rzeczywistym wyglądem, takim, jaki rejestrują nasze oczy i potwierdza nasze doświadczenie. Nawet dziś niektórzy artyści posługują się tym sposobem odtwarzania na płótnie trójwymiarowości.